Mesnevi

Mevlevilerin bir toplantısında Çelebi, müritlere, tasavvuf yolunda bir şeyler öğrenmek için sadece Hakim Senai'nin Hadika'sını (Bahçe) ya da Attar'ın İlahiname'sini ve Mantık-ut-Tayr'ını (Kuş Dili) okuduklarını, kendilerine ait eğitici bir kitap olmadığını söyledi. Bunun üzerine Mevlana sarığının katları arasından çıkarttığı ve Mesnevi 'nin ilk 18 beytini yazdığı kağıtları Çelebiye uzattı ve şunları söyledi: "Ben başladım, gerisini sen yazarsan ben söylerim."

Mesnevi'nin yazılması çalışmaları yıllar boyu sürecek ve Mesnevi, İslam aleminde Kur'an ve Hadis'ten sonra üzerinde en çok durulan eser olacaktı. Yapıt, 25.700 beyitin oluşturduğu 6 ciltlik bir çalışmayı kapsıyordu. Tasavvuf öğretisini ilgi çekici öyküler aracılığıyla anlatan, olayları yorumlarken tasavvuf ilkelerini açıklayan Mesnevi tamamlandığında Mevlana, oldukça yaşlanmış ve yorgun düşmüştü.

Bir süre sonra sağlığı da bozulmaya başlayan Mevlana, 17 Aralık 1273'te hayata gözlerini yumdu. Mevlana'nın cenaze namazını vasiyeti üzerine Sadreddin Konevî kıldıracaktı. Ancak Sadreddin Konevî çok sevdiği Mevlana'yı kaybetmeye dayanamayıp cenazede bayılınca namazı Kadı Sıraceddin kıldırdı. Cenazesine sadece Müslümanların değil, Hıristiyan ve Yahudilerin de katıldığı bilinmektedir.

Mevlana ölüm gününü kötü, ümitsizlik verici bir şey değil de yeniden doğuş olarak kabul etmekteydi, çünkü öldüğünde sevdiğine yani Allah'ına kavuşacaktı. Bu yüzden Mevlana ölüm gününe düğün günü veya gelin gecesi manasına gelen "Şeb-i Arûs" demişti. Vasiyetinde belirttiği üzere ölümünden sonra kimsenin ağlamasını istemiyordu ve konuyla ilgili olarak şu ifadeleri kullanıyordu: "Ölümümüzden sonra mezarımızı yerde aramayınız! Bizim mezarımız ariflerin gönüllerindedir"

Bu yüzden Konya'da her 17 Aralık gecesi Şeb-i Arus, "Düğün Gecesi" olarak kutlanmaktadır.