Mevlana

Mevlana

• Filozof
• Şair
• Din Adamı

30 Eylül 1207

17 Aralık 1273

Fars kökenli İslam ve tasavvuf şairi, filozof, Mevlevi'liğin lideri. Tüm dünyada aşkın, sabrın ve hoşgörünün sembolü olmuştur. Din felsefesini yani tasavvufu oldukça ileri bir noktaya götürmüş, dansı, müziği, şiiri dinsel ritüellere katmasıyla İslam rönesansını yaşatmıştır. Allah ile kul arasındaki ve kainat ile insan arasındaki bütünselliği kavrayarak ortaya koyan bir filozoftur.

Engin bir şefkatle ve derin bir hoşgörüyle insana sadece insan olduğu için değer veren Mevlana'nın düşünceleri tüm dünyada büyük ilgi görmekte, Amerika ve Avrupa'da, Mevlevi ve Sufist sayısı gün geçtikçe artmaktadır. "Sevgiyle acı, tatlı olur. Sevgiyle dertler, şifa bulur. Sevgiyle ölüler dirilir" deyişiyle yüzyıllar öncesinden bugüne ışık yakan engin bir dehadır. Doğudan Batıya, dünyanın dört bir yanında eserleriyle insanlığa yol gösteren bir rehber olarak görülmektedir. İngiliz doğubilimcisi A.J. Arberry, Mevlana'yı "dünyanın en büyük ozanı" olarak nitelendirmiş, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Felsefi Bilimler Ansiklopedisi adlı eserinde Mevlana'dan "Muhteşem Mevlana" şeklinde söz etmiştir. Ünlü İran şairi Jami Mesnevi'si için, "O bir peygamber değil, ama yazdığı kutsal bir kitap" demiştir. Mevlana'nın Goethe üzerindeki etkisi de büyük olmuş, Rembrandt tablosunu yapmıştır. Muhammed İkbal felsefesini onun düşünceleri üstüne kurarken, İngiliz doğubilimcisi Nicholson 30 yıl çalışarak Mesnevi'yi İngilizceye çevirmiş ve yapıtın Batı dünyasında tanınmasını sağlamıştır. Mesnevi, ABD'de en çok satan kitaplar sıralamasında birinciliğini sürdürürken, Hawaii, Japonya ve Güney Kore'de Mevlevihaneler inşa edilmektedir. 2007 yılı Mevlana'nın 800.doğum yılı olduğu için UNESCO tarafından "Dünya Mevlana Yılı" ilan edilmiştir.

30 Eylül 1207 yılında bugün Afganistan sınırları içerisinde yer alan Horasan Ülkesi'nin Belh şehrinde dünyaya geldi. Gerçek adı Mevlana Celaleddin Mehmed Rumi'dir. Yaşadığı dönemde Anadolu'ya Diyarı-ı Rum denildiği için Rumi soyadını; zaman içinde de kendisine duyulan büyük saygının ifadesi olarak efendimiz anlamına gelen Mevlana adını almıştı. Dönemin kültür merkezlerinden Belh kentinde hocalık yapan, Sultan-ül Ulema (Bilginler Sultanı) lakabıyla anılan din bilgini ve hukukçu Bahaeddin Veled'in oğluydu.

Asil bir ailesi olan Mevlana'nın annesi, Belh Emiri Rükneddin'in kızı Mümine Hatun; babaannesi, Harezmşahlar Hanedanlığı'nın Türk prensesi, Melike-i Cihan Emetullah Sultan'dı. Eflaki'ye göre Mevlana'nın büyükbabası Hüseyin Hatibi, derin bilgisiyle dönemini oldukça etkilemiş olan bir alimdi ve öğrencileri arasında İslam ilimleri alimlerinin büyüklerinden biri olarak kabul edilen, şairliğiyle de tanınan Nişaburlu Raziyüddin de vardı. Kaynaklara göre, babası Bahaeddin Veled'in, anne tarafından Hazret-i Muhammed'in (S.A.V.) torunu olan Hazret-i Hüseyin'le ondördüncü göbekten, baba tarafından da yine Hazret-i Muhammed'in seçilmiş dört dostundan ilki olan Hazret-i Ebu Bekir Sıddık'la onuncu göbekten yakınlığı vardı.