Mevlana'nın Belh'ten Ayrılışı

Bazı tarih bilimciler, Bahaeddin Veled'in ailesi ve müritleriyle birlikte Belh'ten ayrılıp Batı'ya gitmesinin nedeni olarak Moğolların 1215–1220 yılları arasında Orta Asya'yı istila etmesini gösterirken, diğer kaynaklar, göçün farklı sebepleri olduğunu savunuyorlardı. Buna göre, tasavvufla ilgilenenlere iyi gözle bakmayan ve bunların Harezmşah katında saygı görmelerinden hoşlanmayan Fahreddin-i Razi'nin Harezmşah'la Bahaeddin Veled'in arasını açtığı ve Veled'in bu sebepten Belh'i terk ettiği söylenmekteydi.

Bahaeddin Veled, ailesi ve müritleriyle birlikte şehirden 1212–1213 tarihlerinde ayrıldıktan sonra Hacca gitmeye niyet etmişti ve Nişabur'a uğradı. Nişabur'da ünlü şeyh Feridüttin Attar tarafından karşılanan kafile, Attar ve Veled'in önemli konuşmalarına şahit oldu. Mevlana'nın da dinlediği bu konuşmalar sırasında Attar, Esrarname (Sırlar Kitabı) adındaki ünlü kitabını Mevlana'ya hediye edip, onunla ilgili olarak babasına "Bir deniz bir ırmağın ardına düşmüş gidiyor. Umarım yakın bir gelecekte oğlunuz alem halkının gönlüne ateş verecek ve onları yakacaktır." açıklamasında bulundu. Mevlana o tarihten itibaren Esrarname'yi her zaman yanında taşıdı, daha sonra Mesnevi'sinde Nişabur'da gerçekleşen konuşmalardan ve Attar'ın kıssalarından sık sık söz edecekti.

Ardından göç kervanıyla birlikte Bağdat'a giden, kısa bir süre burada da kalan Veled, Kufe yolundan Kabe'ye hareket etti. Hac dönüşü, Şam'dan Anadolu'ya geçerek Erzincan, Akşehir, Larende'de (günümüzde Karaman) konakladı. Bu konaklama periyodu toplam yedi yıl sürmüştü.

Karaman'da bulundukları 1225 tarihinde onsekiz yaşında olan Mevlana, babasının isteğiyle saygın bir kişiliği olan Semerkant'lı Hoca Şerafeddin Lala'nın kızı Gevher Banu ile evlendi. Oğulları Mehmet Bahaeddin (Sultan Veled) ile Alaeddin Mehmet, Karaman'da dünyaya geldiler.