Nazım Hikmet Şiirleri

Bence sen de simdi herkes gibisin

Gözlerim gözünde aski seçmiyor
Onlardan kalbime sevda geçmiyor
Ben yordum ruhumu biraz da sen yor
Çünkü bence simdi herkes gibisin

Yolunu beklerken daha dün gece
Kaçiyorum bugün senden gizlice
Kalbime baktim da iste iyice
Anladim ki sen de herkes gibisin

Büsbütün unuttum seni eminim
Maziye karisti simdi yeminim
Kalbimde senin için yok bile kinim
Bence sen de simdi herkes gibisin

 334 (1918) - Yaz - Kadiköy

Berkley

 
Behey
Berkley!
Behey on sekizinci asrin filozof peskoposu.
Felsefenden tüten günlük kokusu
                        basimizi döndürmek içindir.
                        Hayat kavgasinda bizi
                        dizüstü süründürmek içindir.

Behey
Berkley,
Behey Allahin
                Cebrail seklindeki Ezraili,
Behey on sekizinci asrin en filozof katili!
Hâlâ geziyor Iskoçya köylerinde
                      adimlarinin sesi.
Hâlâ uluyor adimlarinin sesine
                       tüyleri kanli bir köpek.
Hâlâ
     her gece titreyerek
                     görüyor gölgeni Iskoçya köylüleri
                                                                        evlerinin
                                                                            camlarinda!
Hâlâ
     kanli bes parmaginin izi var
            o beyaz buzlu camlar gibi simal aksamlarinda!

Behey
Berkley!
Behey meyhane kizlarinin kara cübbeli kavalyesi,
                                        Kiralin sövalyesi,
                                        sermayenin altin sesi,
                                        ve Allahin peskoposu!
                            Felsefenden tüten günlük kokusu
                                        basimizi döndürmek içindir.
                            Hayat kavgasinda bizi
                                        dizüstü süründürmek içindir!

Her kelimen
                 kelepçelerken
                                       bileklerimizi,
kivrilan
           bir yilan
                gibi satirlarin
                            sokmak istiyor yüreklerimizi.
Beli hançerli bir Isaya benziyor resmin.
Sivriliyor kitaplarindan ismin
                                  sivri yosunlu ucundan
                                                        kizil kan
                                                          damliyan
                                                               yesil bir dis gibi.
Her kitabin
            diz çökmüs önünde Rabbin
                             kara kusakli bir kesis gibi..
Sen bu kiyafetle mi bizi kandiracaktin,
                                              inandiracaktin?
Biz Isanin vuslatini bekleyen
                                   bir rahibe degiliz ki!

Behey
Berkley!
Behey tilkilerin sahi tilki!
Çalarken satirlarin zafer düdügü,
küçük bir tas parçasinin en küçügü
      imparatorlarin imparatoru gibi çikinca karsisina,
      hemen anlasmak için
                           bir kapi açiyorsun,
      binip Allahinin sirtina
                              soldan geri kaçiyorsun!
      Kaçma dur!
      Her yol Romaya gider,
                 — bu belki dogrudur —
      fakat
              fikri evvel gören her felsefenin
                      safsata iklimidir yelken açtigi yer!
      Bu bir hakikat
                  — hem de mutlak cinsinden — !
Iste sen
      iste senin felsefen:
Sen o sari kirmizi rengini gördügün
                    cilâli derisine parmaklarini sürdügün
                              parlak
                                  yuvarlak
                                          elmaya:
                                              «Fikirlerin bir
                                                         terkibidir,»
                                                                      diyorsun!
Disimizda bize baglanmadan
                                var olan
                                       varligi
                                             inkâr ediyorsun!

Su mavi deniz
     su mavi denizde yüzen beyaz yelkenli gemi,
kendi kendinden aldigin fikirlerdir, öyle mi?
Mademki kendi fikrindir yüzen gemi,
mademki kendi fikrindir umman,
ne zaman var,
              ne mekân!
Ne senin haricinde bir vücut
                      ne senden evvel kimse mevcut,
                              ne senden sonra kâinat baki
bir sen
      bir de Allah hakikî.

Lâkin ey kara meyhanelerin sarhos papazi!
Senin disinda degil miydi
killi kollarinda kivranan meyhanecinin kizi?
Yoksa kendi altinda sen
                      kendinle mi yattin?
Diyelim ki senden evvel baban yok
                                       Isa gibi.
Yine fakat bacaklari arasindan çiktigin
                                 Meryem gibi bir anan da mi yok!
Diyelim ki yapyalnizsin
                        Turu Sinada Musa gibi,
ne yazik! Tevratini okuyan da mi yok!
Çok yalan söylemissin çok.

Sen emin ol ki Berkley
        — olmasan da zarar yok —
                bu si're benzer yazida hissene düsen sey:
                                biraz alay
                                      biraz saka
                                              ve birkaç tokat
                                                  — eldivensiz cinsinden —
Neyleyim?
        Nes'e kavganin musikisidir.
Kavgada kuvvetini kaybetmis gibidir biraz
                               nes'enin çelik ahengini duymayan adam;
nes'e ... iyi seydir vesselam,
                                         — bas döndürmezse eger —
ve iste bizimkiler
                     güldüler mi,
                                    agiz dolusu gülüyorlar.
Kabahat onlarin kuvvetinde:
                                           yoksa ne sende
                                                                 ne de bende!

Dinle Berkley!
— dinlemesen de olur —
Biz dinleyelim:
Beynimiz bal yoguran
                          bir kovan.
Ona bali dolduran
                         aridir hayat.
Aldigimiz hislerin
                            sonsuz derin
                                      pinaridir kâinat!
Kâinat genis
                   kâinat derin
                         kâinat uçsuz bucaksiz!
Biz onun parçalari,
      biz ondan dogan bir sürü bacaksiz!
Biz o bacaksizlarin
    — anasini inkâr etmeyen cinsi —
Çünkü biz
     emredenlere emir verenlerden degiliz!
Bagliyiz topraga
                kalin halatlar gibi kollarimizla!
Çelik disleri simsekli çarklilar
          koparirken kara topragin esrarini,
biz
   seyretmedeyiz
           cihan içinden cihanlarin
                                      dogusunu;
           kehkesanlarin
               gümüs aydinliginda!
Görmüsüz,
        görmedeyiz
            yillarin yollarinda toprak olusunu
                                               kizil kadife dudakli kizlarin!
Çiziyor hareketi gözlerimize
                              sonsuz maviliklerde
                                        kuyrukluyildizlarin
                                               sirma saçlarindan kalan izler.

Her habbe koynunda bir kubbeyi gizler!..

Su denizler,
su denizlerin üstünde denizler gibi esen,
                           rüzgârlarin ugultusu.
Su ipi kopmus
         inci bir gerdanlik gibi damlayan su,
                               su bir damla su,
uzaklastikça, yaklasilan
                                        hakikati gizler..

Her yeni ummanla beraber
                bir yeni imkân!
Kâinat genis
              kâinat derin
                      kâinat uçsuz bucaksiz!

Behey!
Berkley!
Behey bir karis boyuna bakmadan
                 Karpatlari inkâr eden cüce!
Ahrete gittiysen eger
               oradan bir taç gönder,
süslemek için Allahinin kafasini!
Fakat buradan
       topla hemen taragini tasini,
                        Haraç mezat!
                           Haraç mezat!
götür pazara bir pula sat:
Topraktaki saltanatin
                         göge çikan tahtini!

Yok üstünde tabiatin
                   tabiattan gayri kuvvet!..
Tabiat genis
                  tabiat derin
                           tabiat uçsuz bucaksiz!..
 

                                                                                                1926

Nazım Hikmet Ran
 

Ben Senden Önce Ölmek İsterdim

 
Ben
senden önce ölmek isterim.
Gidenin arkasindan gelen
gideni bulacak mi zannediyorsun?
Ben zannetmiyorum bunu.
Iyisi mi, beni yaktirirsin,
odanda ocagin üstüne korsun
                    içinde bir kavanozun.
Kavanoz camdan olsun,
seffaf, beyaz camdan olsun
                    ki içinde beni görebilesin...
Fedakârligimi anliyorsun :
vazgeçtim toprak olmaktan,
vazgeçtim çiçek olmaktan
                        senin yaninda kalabilmek için.
Ve toz oluyorum
yasiyorum yaninda senin.
Sonra, sen de ölünce
kavanozuma gelirsin.
Ve orda beraber yasariz
külümün içinde külün,
ta ki bir savruk gelin
yahut vefasiz bir torun
bizi ordan atana kadar...
Ama biz
o zamana kadar
o kadar
karisacagiz
ki birbirimize,
atildigimiz çöplükte bile zerrelerimiz
                                     yan yana düsecek.
Topraga beraber dalacagiz.
Ve bir gün yabani bir çiçek
bu toprak parçasindan nemlenip filizlenirse
sapinda muhakkak
iki çiçek açacak :
                    biri sen
                    biri de ben.
Ben
daha ölümü düsünmüyorum.
Ben daha bir çocuk doguracagim.
Hayat tasiyor içimden.
Kayniyor kanim.
Yasayacagim, ama çok, pek çok,
ama sen de beraber.
Ama ölüm de korkutmuyor beni.
Yalniz pek sevimsiz buluyorum
                                bizim cenaze seklini.
Ben ölünceye kadar da
bu düzelir herhalde.
Hapisten çikmak ihtimalin var mi bu günlerde?
Içimden bir sey :
                  belki diyor.
 

                                                                18 Subat 1945

 Ceviz Ağacı

 
Basim köpük köpük bulut, içim disim deniz,
ben bir ceviz agaciyim Gülhane Parki'nda,
budak budak, serham serham ihtiyar bir ceviz.
Ne sen bunun farkindasin, ne polis farkinda.

Ben bir ceviz agaciyim Gülhane Parki'nda.
Yapraklarim suda balik gibi kivil kivil.
Yapraklarim ipek mendil gibi tiril tiril,
kopariver, gözlerinin, gülüm, yasini sil.
Yapraklarim ellerimdir, tam yüz bin elim var.
Yüz bin elle dokunurum sana, Istanbul'a.
Yapraklarim gözlerimdir, sasarak bakarim.
Yüz bin gözle seyrederim seni, Istanbul'u.
Yüz bin yürek gibi çarpar, çarpar yapraklarim.

Ben bir ceviz agaciyim Gülhane Parki'nda.
Ne sen bunun farkindasin, ne polis farkinda.
 

Kemal Tahir'e mektup

«Malatya» diyorum,
        senin çatik kaslarindan baska bir sey gelmiyor aklima.
Bursa'da kaplicalar
                        Amasya'da elma
                            Diyarbakir'da karpuz ve akrep.
fakat senin oranin,
                          Malatya'nin
                                   nesi meshurdur,
yemislerinden ve böceklerinden hangisi,
                                  suyu mu, havasi mi?
Düsün ki hapisanesi hakkinda bile fikrim yok.
Yalniz :
bir oda,
bir tek penceresi var :
                             çok yüksek olan tavana yakin.
Sen ordasin
dar ve uzun bir kavanozda
                                    küçük bir balik gibi...
Tesbihim hosuna gitmeyebilir.
Hele bu günlerde
                kendini kafeste arslana benzetiyorsundur.
Haklisin Kemal Tahir,
emin ol ben de öyle,
muhakkak ki arslaniz,
saka etmiyorum
                          hattâ daha dehsetli bir sey :
                                                                      insaniz...
Hem de hangi tarihte, hangi siniftan,
                                                        malum...
Lâkin demir kafesle kavanoz bahsinde is degismiyor,
                                                                 ikisi de bir,
                                                                 hele bu günlerde...
— Bunu içerde rahat ve masun
                                                 yatan bilir — ...

Hele bu günlerde,
Sariyerli Emin Beyin fikralarina gülmek,
sevgili kitaplarin ve domatesin lezzeti,
tahtakurularina ragmen uyku
                                  — günde üç tatli kasigi Adonille de olsa —
ve Tahir'in oglu Kemal
hattâ mektup gelmesi senden
ve hattâ ses duymak, dokunmak, görebilmek havanin isigini,
karima olan askimdan baska
                               nefsimin herhangi bir rahatligini
                                                                          affedemiyorum...

Farti-hassasiyet?
Degil.
Dögüsememek,
bir mavzer kursunu kadar olsun
                                                bilfiil
                                                     dogrudan dogruya...
Ancak kavgada vurulan aci duymaz
ve kavga edebilmek hürriyetidir
                                             en mühimi hürriyetlerin.
Içerim yaniyor, Kemal,
                          disarim serin...

Anliyorsun ya,
zaten ettigim lâf
                 bizim lâflarimizin herhangi biri :
                                              çok konusulmus,
                                                     ve konusulmakta olan...
Simdi kim bilir kaç yerde, kaç insan,
dizlerinde âtil ve çaresiz yatan ellerine küfredip aciyarak
                                                                            bu lâflari ediyor...

Anliyorsun ya,
zarar yok,
ben anlatacagim yine!...
Elden hiçbir sey gelmedigi zaman
                                         konusup anlatmanin alçak tesellisi?

Belki evet,
belki hayir...
Hayir öyle degil.
Hangi teselli birak be dinini seversen birak...
Bu, düpedüz,
basin önde, oldugun yerde dolanarak
kükremek, bögürüp bagirmak, Kemal...

                                                                                            1941, Sonbahar..

Vasiyet

Yoldaslar, nasip olmazsa görmek o günü,
ölürsem kurtulustan önce yani,
alip götürün
Anadolu'da bir köy mezarligina gömün beni.

Hasan beyin vurdurdugu
            irgat Osman yatsin bir yanimda
ve çavdarin dibinde topraga çocuklayip
kirki çikmadan ölen sehit Ayse öbür yanimda.

Traktörlerle türküler geçsin altbasindan mezarligin,
seher aydinliginda taze insan, yanik benzin kokusu,
tarlalar orta mali, kanallarda su,
ne kuraklik, ne candarma korkusu.

Biz bu türküleri elbette isitecek degiliz,
topragin altinda yatar upuzun,
            çürür kara dallar gibi ölüler,
topragin altinda sagir, kör, dilsiz.

Ama bu türküleri söylemisim ben
                     daha onlar düzülmeden,
duymusum yanik benzin kokusunu
traktörlerin resmi bile çizilmeden.

Benim sessiz komsulara gelince,
sehit Ayse'yle irgat Osman
çektiler büyük hasreti sagliklarinda
belki de farkinda bile olmadan.

Yoldaslar, ölürsem o günden önce yani,
- öyle gibi de görünüyor -
Anadolu'da bir köy mezarligina gömün beni
ve de uyarina gelirse,
tepemde bir de çinar olursa
tas mas da istemez hani...
 

                                                                    1953, 27 Nisan
                                                                    Barviha Sanatoryumu

Vatan Haini

"Nâzim Hikmet vatan hainligine devam ediyor hâlâ.
Amerikan emperyalizminin yari sömürgesiyiz, dedi Hikmet.
Nâzim Hikmet vatan hainligine devam ediyor hâlâ."
Bir Ankara gazetesinde çikti bunlar, üç sütun üstüne, kapkara haykiran puntolarla,
bir Ankara gazetesinde, fotografi yaninda Amiral Vilyamson'un
66 santimetre karede gülüyor, agzi kulaklarinda, Amerikan amirali
Amerika, bütçemize 120 milyon lira hibe etti, 120 milyon lira.
"Amerikan emperyalizminin yari sömürgesiyiz, dedi Hikmet
Nâzim Hikmet vatan hainligine devam ediyor hâlâ."

Evet, vatan hainiyim, siz vatanperverseniz, siz yurtseverseniz, ben yurt
           hainiyim, ben vatan hainiyim.
Vatan çiftliklerinizse,
kasalarinizin ve çek defterlerinizin içindekilerse vatan,
vatan, sose boylarinda gebermekse açliktan,
vatan, sogukta it gibi titremek ve sitmadan kivranmaksa yazin,
fabrikalarinizda al kanimizi içmekse vatan,
vatan tirnaklariysa agalarinizin,
vatan, mizrakli ilmühalse, vatan, polis copuysa,
ödeneklerinizse, maaslarinizsa vatan,
vatan, Amerikan üsleri, Amerikan bombasi, Amerikan donanmasi topuysa,
vatan, kurtulmamaksa kokmus karanligimizdan,
                            ben vatan hainiyim.
Yazin üç sütun üstüne kapkara haykiran puntolarla :
Nâzim Hikmet vatan hainligine devam ediyor hâlâ.
 
 
 

                                                                                28.7.962